Հայ
Առաջնորդող
Մեծ Ձեռագրագէտը Նորայր Արքեպիսկոպոս Պողարեան Ձեռագրագէտ Անզուգական Բանասէրը 1904-1996
Փետրուար 27 , 2020 , 10:05
Մեծ Ձեռագրագէտը  Նորայր Արքեպիսկոպոս Պողարեան  Ձեռագրագէտ Անզուգական Բանասէրը 1904-1996

ԴՈԿՏ. ԶԱՒԷՆ Ա. ՔՀՆՅ. ԱՐԶՈՒՄԱՆԵԱՆ

 

«Պողարեան Եպիսկոպոսի 11 հատորները վստահելի նիւթ են պարունակում հայերէնի պատմական հնչիւնաբանութեան, պատմական բառագիտութեան եւ քերականական կառուցուածքի պատմական հետազօտութեան համար» 

Դոկտ. Վազգէն Համազասպեան

 

 Քսանամեակ

            Քսանչորս տարիներ անցած են 20-րդ դարու կարկառուն եւ հայ հոգեւորականութեան առաջատար գիտնական-բանասէր Նորայր Արքեպիսկոպոս Պողարեանի վախճանումէն։ Երջանկայիշատակ Սրբազանը իր բովանդակ կեանքը նուիրեց Երուսաղէմի Սրբոց Յակոբեանց Վանուց, եւ յատկապէս Ձեռագրատան, ուր 4000 հայերէն ձեռագիրներ ի պահ կը մնան դարերէ ի վեր։ Նորայր Սրբազան եղաւ բոլոր ձեռագիրներուն իսկական հայրը՝ զանոնք տասնեակ մը մեծադիր հատորներու մէջ կեանքի կոչելով, ցուցակագրելով եւ հրատարակելով։

            Որպէս իսկական ուխտապահ միաբան, աննմանը եւ օրինակելին եղաւ իր ժամա¬ նակակից հոգեւորականներուն մէջ, լռակեաց, իմաստուն եւ ամենէն արդիւնալիցը՝ Երուսաղէմի բովանդակ պատմութեան մէջ, որուն աշխատանքը պտղալից դարձաւ միակ անձի մը հաւատաւոր առաքելութեամբ, քննախոյզ, հեռու եւ բոլորովին անյարիր վանքի անիմաստ տագնապներէն։ Իրմէ առաջ եւ իրմէ ետք ոչ մէկ միաբան պիտի կատարէր ձեռագիր մատեաններու այդ հսկայ աշխատանքը։ Ինք եղաւ առաջինն ու վերջինը որպէս պահապան անխօս գրչագիրներուն որոնք լեզու ելան ու յայտնուեցան աշխարհին։

            Երկու ձեռագիրներ՝ Աւետարան մը եւ Գանձարան մը մեծ հայրս Յակոբ Արզումանեան 1925-ին Էվէրէկէն Երուսաղէմ ուխտի երթալով նուիրած է Երուսաղէմի Ձեռագրատան որոնք 3459/20 համարներուն ներքեւ ցուցակագրուած են։ Այսօր ի ձեռին ունիմ Երջանկայիշատակ Եղիշէ Պատրիարք Դուրեանի 11 Ապրիլ 1925 թուակիր նամակը ուղղուած մեծ հօրս, ուր կ՛ըսուի «Շնորհակալութեամբ ընդունեցինք Ձեր սիրելութեան կողմէ Ս. Աթոռոյս Մատենադարանին նուիրուած երկու կտոր ձեռագիր մատեանները, ԱՒԵՏԱՐԱՆ մը, եւ ԳԱՆՁԱՐԱՆ մը։ Կը նուիրենք Ձեր Սիրելութեան մեր հայրական ջերմագին օրհնութիւն¬ ները եւ կը մաղթենք կատարեալ յաջողութիւն ի գործս բարիս։ Ողջունիւ Սիրոյ, Աղօթարար՝ Պատրիարք Երուսաղէմի Եղիշէ Արքեպիսկոպոս Դուրեան։ Նորայր Սրբազանի Ցուցակներուն մէջ կը գտնուին այդ երկու ձեռագիրները։

            Երկարակեաց, բարեկրօն ու գիտնական այս հոգեւորականը իր 84 տարեկանին, 1988 թուին, առանց որեւէ հանդիսութեան կը նշէր իր քահանայական ձեռնադրութեան 60-ամեակը, կատարելագործելէ ետք հսկայ աշխատանք Երուսաղէմի հազարաւոր ձեռագիր-ները պրպտելով, եւ յարատեւ ուսուցանելով Ընծայարանի ուսանողութեան՝ դաստիարակելով հոգեւորականներու շարք մը սերունդներ։ Նորայր Սրբազան ապրեցաւ ինը բեղմնաւոր եւ առողջ տարիներ եւս ու վախճանեցաւ մերձ 93 տարեկանին՝ 1996 թուի դեկտեմբեր 19-ին։

 

Այնթապէն Երուսաղէմ

            Ծնած Այնթապ 1904 յունուար 17-ին, Սրբազանը որդին էր Գարեգին Աւագ Քհնյ. Պողարեանի, Երուսաղէմ ընդունուած որպէս ժառանգաւոր Եղիշէ Դուրեան մեծանուն Պատրիարքի օրով, որմէ եւս կը ստանար սարկաւագի եւ կուսակրօն քահանայի կարգերը, Պատրիարքի շունչին տակ եւ Բաբգէն Եպիսկոպոս Կիւլէսէրեանի ուսուցչութեան ներքեւ աւարտելէ ետք իր ուսման շրջանը։ 1928 թուին Նորայր Պողարեան եւ Տիրան Ներսոյեան Այնթապցի զոյգը, Գարեգին Պողարեան եւ Ներսէս Թավուքճեան Աւագ Քահանաներու արժանաւոր որդիները, կուսակրօն քահանայի կոչում եւ օծում կը ստանային Դուրեան Պատրիարքէն։ Երկուքը շուտով Անգլիա կ՛ուղեւորէին Պատրիարքի յանձնարարութեամբ աստուածաբանական բարձրագոյն ուսում ստանալու եւ ապա վանք վերադառնալու եւ լծուելու իրենց առաքելութեան։ Ապագան հաստատեց որ Նորայր եւ Տիրան Արքեպիսկոպոսներ հանդիսացան անցեալ դարու առաջնակարգ բարձրաստիճան հայ հոգեւորականները։

 

Նորայր Եպիսկոպոս

            Երբ նոր ստացեր էր վարդապետական աստիճանները, Նորայր վարդապետ 1935 թուին կը հրաւիրուէր Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան Դպրեվանքէն որպէս տեսուչ՝ յաջորդելով հիմնադիր վերատեսուչ Շահէ Արքեպս. Գասպարեանին, հինգ տարուան շրջանի համար։ Երուսաղէմ վերադարձին, ձեռագրատան իր բեղմնաւոր տարիներու նուիրեալ աշխատանքէն ետք 1951 թուին, Միաբանական Ժողովի ընտրութեամբ Ս. Էջմիածին կը մեկնէր եպիսկոպոսական ձեռնադրութիւն ստանալու Ամենայն Հայոց Տ.Տ. Գէորգ Զ. Կաթողիկոսէն, օծակից ունենալով Տ.Տ. Վազգէն Ա. Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը, Եղիշէ Պատրիարք Տէրտէրեանը, Սուրէն Քեմհաճեան, եւ Սահակ Տ. Յովհաննիսեան եպիսկո-պոսները։    

 

Ձեռագրագէտ Հեղինակը

            Նորայր Եպիսկոպոսի մնայուն եւ արդիւնաշատ աշխատանքը Երուսաղէմի Ս. Թորոս Ձեռագրատան հայերէն ձեռագիրներու մանրակրկիտ ուսումնասիրութիւնը եղաւ որ յանգեցաւ «Մայր Ցուցակ Ձեռագրաց Սրբոց Յակոբեանց» կոչուած 11 մեծադիր հատորներու հրատարակութեանց։ Սրբազանը սկսաւ զանոնք հրատարակութեան յանձնել 1953 թուականէն սկսեալ Բ հատորով որ շարունակութիւնն էր Արտաւազդ Արքեպիսկոպոս Սիւրմէեանի հատորին՝ հրատարակուած Ս. Ղազարի Մխիթարեան տպարանէն 1948-ին, որ կը բովանդակէր թիւ 1-140 ձեռագիրները։ Նորայր եպիսկոպոսի Բ հատորը կը ցուցակագրէր թիւ 141-240 ձեռագիրները։ Յաջորդ հատոր մը 1960-ին կ՛ընդգրկէր 560 յաւելեալ ձեռագիրներ եւս լրացնելով 700 գրչագիրներու ցուցակագրութիւնները։

            Նորայր Եպիսկոպոս Վազգէն Ա. Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսէն գնահատուեցաւ եւ 1973ին արքեպիսկոպոսութեան բարձրացաւ։ Ձեռագրատան տեսչութիւնը վարեց 43 տարիներ խղճամիտ եւ բազմարդիւն կերպով, «Ցուցակներու» 11 յաջորդական հատորներու հրատարակութեամբ, նախ 3000 եւ ապա 1000 մնացեալ ձեռագիր մատեանները նկարագրելով բոլոր հատորներուն մէջ, անմնացորդ աշխատութեամբ եւ անհատնում համբերութեամբ։ Իսկական գիտնականի յաւերժական արդիւնքը յանձնելով գալիք սերունդներուն Նորայր Արքեպիսկոպոս Պողարեան կը հանդիսանայ գլուխը 20-րդ դարու հայ բանասիրութեան։       

 

 

Հատոր Բ

            Գաղափար մը տուած ըլլալու համար կատարուած աշխատանքի մասին, նախ կը նշեմ 1953-ի իր Բ հատորին մէջ պարունակուած 100 ձեռագիրներէն մի քանի նմոյշներ, եւ ապա՝ 1971-ին հրատարակած իր Ե մեծադիր հատորէն։ Ասոնցմէ առաջինը սրբազան հեղինակը յատուկ մակագրութեամբ տողերս գրողին նուիրած էր երբ Արզումանեան իր առաջին այցելութեամբ Երուսաղէմ կ՛այցելէր 1955-ի Սուրբ Ծնունդին։ Յիշեալ հարիւր ձեռագիրներուն մէջ աչքառու կը դառնային հայ պատմիչներու բնագիրներէն ոմանք, շարք մը մեկնութիւններ, ճառընտիրներ, Դատաստանագիրքի տարբերակներ, եւ Եւսեբիոս Կեսարացիի Պատմութիւն Եկեղեցւոյ գիրքին թարգմանութիւնը։

            Յատկանշական է որ անոնցմէ թիւ 230 Ժողովածոյ Պատմական Գրոց ձեռագիրը Երուսաղէմի Ս. Փրկիչ Վանքին մէջ ԺԷրդ դարուն գրուած ձեռագիր մըն է որ կը պարունակէ Ագաթանգեղոսի, Մովսէս Խորենացիի, Փաւստոս Բիւզանդի, եւ Եւսեբիոսի բնագիրները։ Իսկ թիւ 216 ձեռագիրը՝ Գրիգոր Տաթեւացիի Հարցմանց Գիրքը կը պարունակէ, գրուած Կ. Պոլիս 1666 թուին։ Նոյն հատորին մէջ կ՛երեւի թիւ 173 հին Ճառընտիրը՝ գրուած Արջըրայ գիւղին մէջ 1512 թուականին։ Մխիթար Գօշի Դատաստանագիրքէն օրինակ մը, գրուած Ստամպօլ 1772-ին, եւ Ժ դարու հայ պատմիչ Թովմա Արծրունիի Պատմութիւն Տանն Արծրունեաց պատմագրութենէն տարբերակ մը, լրիւ բովանդակութեամբ 225 էջերով, կաշեկազմ որուն գրութեան վայրն ու թուականը կը պակսին։

 

Հատոր Ե

            1971 թուին հրատարակուած Ցուցակ¬ին հինգերորդ հատորի 604 էջերուն մէջ Նորայր Արքեպիսկոպոս արձանագրած է մինչեւ թիւ 1700 ձեռագիրը, ցուցակագրելով 335 մատեաններ, ընդ որս 80 շարականներ, 81 ժողովածուներ, եւ 3 Աւետարաններ, 85 մանրանկարներու նմանահանութիւններով։ Բանասէր Յարութիւն Քիւրտեան որ գրախօսած է այս հատորը, կ՛ըսէ թէ «ձեռագիրները մեծ մասամբ 18րդ դարէն են, եւ թիւ 1620ը՝ շարական մըն է Սարգիս Պիծակէ, ոսկեզօծ։ Չորս Պիծակեան ձեռագիրներ կան այս հատորին մէջ»։  Բանասէր Վազգէն Համազասպեանի վկայութեամբ «Ձեռագրերի սոյն 11 հատորները վստահելի նիւթ են պարունակում հայերէնի պատմական հնչիւնաբանութեան, պատմական բառագիտութեան եւ քերականական կառուցուածքի պատմական հետազօտութեան համար»։

 

Պողարեան Սրբազանի Այլ Երկերը

                Առանձին արժէքաւոր գիրքերու հեղինակ եղած է նաեւ Նորայր Արքեպիսկոպոս։ Յովհաննէս Թլկուրանցիի Տաղագիրքը 1958, Հայ Գրողներ Ե-ԺԷ դար, 1971, Գրիգոր Ակներցիի Թաթարաց Պատմութիւնը 1974, Կնիք Հաւատոյ հատորին քննական վերահրատարակութիւնը 1974, Կանոնագիտութիւն  եւ կրօնագիտութիւն 1992, Վանատուր   եւ Հայ Եկեղեցւոյ Հաւատոյ Հանգանակները 1993, Գրիգոր Նարեկացիի Ներբողները 1995, Գիրք Թղթոց՝ ձեռագիրներու համեմատութեամբ 1994 զոր իրագործեց իր վերջին օրերուն խնդրանքովը Երուսաղէմի Հայոց Պատրիարք Թորգոմ Արքեպիսկոպոս Մանուկեանի։

            Իր պետական այցելութեամբ Երուսաղէմ գտնուած օրերուն Հայաստանի Հանրա¬ պետութեան Նախագահ Լեւոն Տէր Պետրոսեան 1995 նոյեմբեր 6ին, վանք այցելելով յատուկ կերպով կ՛այցելէր ծերունի Նորայր Արքեպիսկոպոսին եւ անոր Աջը կը համբուրէր, ըսելով «Սրբազան Հայր, գալ Երուսաղէմ եւ Նորայր Սրբազանը, բանասիրութեան հսկան, գործընկերս չտեսնել ի՛նչպէս կարելի է»։

            Երուսաղէմի Հայոց Վանքի դարաւոր պատմութեան մէջ Նորայր Արքեպիսկոպոս Պողարեան կը մնայ առանձինն, կողքին Եղիշէ Պատրիարք Դուրեանի շնորհալի եւ պատկառելի անձին, եւ Թորգոմ Գուշակեան Պատրիարքի խոհուն եւ իմաստուն առաջնորդութեան, երկուքէն այլապէս աւելի արդիւնաւոր իր կատարելագործած աննախընթաց աշխատանքով։ Հայ Եկեղեցին եւ ազգը անտարակոյս շատ բան կը պարտին Նորայր Սրբազան Հօր, իսկ ինք իր արգասիքը կը պարտի իր մտաւորականի տաղանդին, գիտնականի միտքին ու կամքին, իր երկարակեաց առողջութեանը, եւ անընդմէջ վանքին մէջ իր կեանքի երկար տարիներու աղօթանուէր եւ աշխատունակ բնակութեանը։

 

Լրահոս - 09 Ապրիլ 2020
Սիւնակագիրներ
Հրաչ Սեփեթճեան Ծնած է 1969-ին, Պէյրութ, Լիբանան։Կիպրոսի ՀԲԸՄ Մելգոնեան Կրթական Հաստատութիւնը աւարտած է 1987-ին։Երեւանի Պետական Համալսարանի Հայկական Բանասիրական բաժանմունքէն շրջանաւարտ ՝1994-ին։1980-ական թուականներէն կ՚աշխատակցի «Զարթօնք»ին եւ ապա՝ «Նոր Օր»ին։1994-2000 օգնական խմբագիր «Զարթօնք»ի։1993-էն ի վեր հայոց լեզուի, գրականութեան, պատմութեան եւ մշակոյթի ուսուցիչ Լիբանանի եւ Լոս Անճելըսի մէջ։Լիբանանի եւ Լոս Անճելըսի մէջ եղած է եւ է գործօն անդամ ՀԲԸՄ-ի, ԹՄՄ-ի եւ ՌԱԿ-ի շրջանակներէն ներս, վարելով զանազան պաշտօններ։Ներկայիս՝ ՀԲԸՄ Մանուկեան-Տէմիրճեան վարժարանի Հայերէնի Բաժանմունքի վարիչ։ «Նոր Օր»ի խմբագիր՝ Մարտ 2016-էն։  
Վաչէ Սեմերճեան Ծնած է 1938-ին, Պէյրութ, Լիբանան։ Շրջանաւարտ ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանէն եւ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն՝ որպէս քիմիագէտ։ Շրջան մը եղած է ուսուցիչ Կիպրոսի Մելգոնեան Կրթական Հաստատութենէն ներս։ Ապա, վկայուելով որպէս կաշուեմշակութեան վարպետ, տասը տարի  կը գործուղղուի Եթովպիա եւ Աֆղանիստան։ 1976-ին կը հաստատուի Միացեալ Նահանգներու արեւմտեան ափ, գործօն անդամ դառնալով ԹՄՄ-ի եւ ՌԱԿ-ի։ Կաշուեմշակութեամբ աշխատելէ ետք, կը հրաւիրուի Հոլիվուտի ԹՄՄ Արշակ Տիգրանեան վարժարան, դասաւանդելու համար հայագիտական նիւթեր։ Հանգստեան կը կոչուի 2009 թուականին։1956-էն ի վեր կ՚աշխատակցի ռամկավար ազատական մամուլին։ 1977-էն առ այսօր ծաւալուն գործունէութիւն ունեցած է «Նոր Օր»էն ներս որպէս խորհրդական եւ ղեկավար։  Վեց տարի եղած է պատասխանատու խմբագիրը «Նոր Օր» շաբաթաթերթին։Վաչէ Սեմերճեան հեղինակ է չորս հատորներու. «Ապրուած սփիւռքը», «Յիշատակելի դիմաքանդակներ», եւ «Լուսարձակին տակ» Ա. Եւ Բ. հատորներ։ 
Յակոբ Մարտիրոսեան   Ծնած է Սուրիոյ Արաբ-բունար գիւղաքաղաքը 1943 թուականին։ 1949-ին Հալէպ փոխադրուած է ուր յաճախած է տեղւոյն Կրթասիրաց վարժարանը, ապա Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միութեան, Լազար Նաճարեան-Գալուստ Կիւլպէնկեան երկրորդական վարժարանը, եւ վկայուած 1964-ին։ Նոյն տարին, քաղաքական աննպաստ պայմաններու հետեւանքով ընտանեօք վերադարձած են Լիբանան, Պէյրութ, ուր շարունակած է իր ուսումը, հաշուապահութեան եւ տնտեսագիտութեան մարզերուն մէջ։ Ապա լծուած աշխատանքի զանազան հաստատութիւններու մէջ, ինչպէս Ապրոյեան հաստատութիւն եւ Պանք Ալ Արապի, վարելով բաժնի տնօրէնութեան պաշտօններ։ 1976-ին հաստատուած է Լոս Անճելըս, Միացեալ նահանգներ, ուր շարունակած է աշխատիլ արհեստավարժ  ինքնաշարժի ընկերութիւններու եւ հաստատութիւններու մէջ, ուսումը շարունակելով եւ մասնագիտանալով այդ ճիւղին մէջ։Հանգստեան կոչուած է 2012 թուականին։ Յակոբ Մարտիրոսեան անդամակցած է Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան, ՀԲԸՄ-ին եւ Թէքեան Մշակութային Միութեան, 1958 թուականէն սկսեալ, Հալէպի մէջ, Սուրիա։ Ան շարունակած է իր միութենական եւ կուսակցական գործունէութիւնները Լիբանանի մէջ, Պէյրութ, ուր անդամակցած է Փորթուգալեան ակումբին, եւ եղած է հիմնադիրը Անթիլիասի ՌԱԿ Յովսէփեան ակումբին։  Լոս Անճելըսի մէջ, շարունակած է իր միութենական եւ կուսակցական  աշխատանքները վարելով ատենադպիրի պաշտօններ Գերսամ Ահարոնեան ակումբին եւ ՌԱԿ Արեւմտեան Ամերիկայի Շրջանային Վարչութեանց մէջ, ատենապետի պաշտօն՝ Ռուբէն Հերեան ակումբի, եւ «Նոր Օր» շաբաթաթերթի խմբագիրի պաշտօնը 2011 թուականէն մինչև Մարտ 2016 թուականը:  
Սարգիս Մինասեան Ծնած է Դամասկոս, Սուրիա՝ 1933-ին: Ընտանեօք Լիբանան փոխադրուելով, շրջանաւարտ կը դառնայ ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանէն 1953-ին: Ապա՝ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն ստանայ Պսակաւոր Արուեստից տիտղոսը Եւրոպայի արդի պատմութեան մէջ:Շուրջ երեսուն տարի եղած է ՀԲԸՄ-ի Լիբանանի վարիչ-տնօրէն, վարելով ՀԲԸՄ-ի գործերը: Պատասխանատու պաշտօններ ստանձնած է մշակութային եւ մասնաւորաբար թատերական կեանքէն ներս: ՀԲԸՄ-ի «Խօսնակ» պաշտօնաթերթի խմբագիր՝ 1964-74:1986-ին կը հաստատուի Լոս Անճելըս, դառնալով «Նոր Օր»ի խմբագիր մինչեւ 1990: Մինասեան կը մնայ գլխաւոր սիւնակագիրներէն մէկը «Նոր Օրի: 1992-էն ի վեր լոյս կ'ընծայէ Չորք-Մարզպանի հայրենակցական միութեան «Տեղեկատուն»:Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմին մասին լոյս ընծայած է «Մայրիներու երկրին աւերակումը» հատորը 2003-ին: Ունի բազմաթիւ թարգմանութիւններ: 13 տարի եղած է հանրային վարժարանի մը գրադարանապետը:Լոս Անճելըսի մէջ կը շարունակէ գործօն իր դերը ՀԲԸՄ-էն եւ Չորք-Մարզպանի (Տէօրթ-Եօլ) հայրենակցական միութենէն ներս, որուն հիմնադիրներէն է եւ ատենապետը՝ 2012-էն ի վեր:
Խաչիկ Ճանոյեան Ծնած է Մուսուլ, Իրաք։ Շատ փոքր տարիքէն կը կորսնցնէ մայրն ու հայրը։ 1956-ին  կը տեղափոխուի Պաղտատ։ 1966-ին կ՚աւարտէ Պաղտատի պետական համալսարանը, վկայուելով լեզուագիտական գոլէճի սպաներէնի բաժինէն։Պաղտատի մէջ եղած է գործօն անդամ ՀԲԸՄ-ի։ 1968-ին անցնելով Պէյրութ հայագիտական ուսումը կը ստանայ Երուանդ Հիւսիսեան հայագիտական հիմնարկէն եւ նոյն տարիներուն կը զբաղի ուսուցչութեամբ։ Նոյն տարին կ՚անդամագրուի ՌԱԿ-ին։ 1972-ին կը վերադառնայ Պաղտատ, որպէս հայերէնի ուսուցիչ։ Յաջորդ տարի կ՚անցնի Արժանթին, ուր կը վարէ ՀԲԸՄ-ի Պուէնոս Այրեսի մասնաճիւղի վարիչ քարտուղարի պաշտօնը եւ միութեան «Լուսաբաց» եռամսեայի խմբագրութիւնը։ Հիմնադիրներէն է Մարի Մանուկեան վարժարանին։1975-էն ի վեր կ՚ապրի եւ կը գործէ Լոս Անճելըսի մէջ։ Եղած է «Նոր Օր»ի վարչական պատասխանատու, խմբագիրի օգնական եւ խմբագրական կազմերու անդամ։ Կ՚աշխատակցի սփիւռքահայ մամուլին։Ճանոյեան շատ գործօն տարր մըն է Լոս Անճելըսի մէջ։  Հիմնադիրներէն է եւ ատենապետը Իրաքահայերու Միութեան։ ՀԲԸՄ-էն, ԹՄՄ-էն եւ ՌԱԿ-էն ներս տարած է եւ կը տանի բազմաբեղուն աշխատանք։35 տարի շարունակ հիմնած եւ ղեկավարած է Հայ Ընտանեկան Շաբաթօրեայ վարժարանը։ Մեծապէս նպաստած է գաղութահայ մշակութային եւ գրական կեանքին, եկեղեցական կեանքին եւ պարգեւատրուած է բազմաթիւ շքանշաններով եւ պատուոյ գիրերով։ Ամուսնացած է, ունի երեք զաւակ եւ հինգ թոռնիկ։
Մինաս Գոճայեան Ծնած է Պէյրութ, 1946-ին։ Յաճախած է ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանը, ապա հետեւած է լեզուի եւ գրականութեան դասընթացքներու Փարիզի մէջ եւ աւարտած՝ Երեւանի Պետական Համալսարանի Բանասիրական ճիւղը, միաժամանակ հետեւելով հնագոյն պատմութեան եւ հնագիտութեան դասընթացքներու։ Դոկտորական աստիճան կը ստանայ 1980-ին։Հայոց լեզու, գրականութիւն, պատմութիւն եւ մշակոյթ դասաւանդած է Կիպրոսի Մելգոնեան Կրթական Հաստատութենէն եւ Լոս Անճելըսի ՀԲԸՄ Մանուկեան-Տեմիրճեան վարժարանէն ներս։ Աշխատակցած է եւ կ՚աշխատակցի սփիւռքահայ մամուլին։ Եղած է «Նոր Օր» շաբաթաթերթի պատասխանատու խմբագիր։ Անգլիատառ AIM-ի հիմնադիր-խմբագիրներէն է եւ ներկայիս մաս կը կազմէ Keghart.com-ի խմբագրութեան եւ պատասխանատու խմբագիրն է Երուսաղէմի «Սիոն» պաշտօնաթերթին։Խմբագրած եւ պարզեցուցած է հայ դասական գրողներու գործեր, նաեւ հեղինակ է հայոց լեզուի եւ պատմութեան դասագիրքերու։ Խմբագիրն է «Պատմութիւն Չորք-Մարզպանի» յուշամատեանին։  
Գէորգ Քէօշկէրեան Ծնած է Երուսաղէմ և վեց տարեկանին ընտանիքին հետ փոխադրուած է Հալէպ։ Ուսման բարձրագոյն վկայականը եղած է Մաքիստրոս Արուեստից Տիտղոս՝ Անգլերէն լեզուի ուսուցման մէջ, Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն։ 1976-ին հաստատուած է Լոս Անճելըս և 1980-ին ամուսնացած է Սիլվա Տագէսեանի հետ ու բախտաւորուած երկու զաւակներով՝ աղջիկ մը և մանչ մը։ 2009-ին հանգստեան կոչուած է 25 տարիներու ծառայութենէ մը ետք՝ Լոս Անճըլոսի դպրոցական միացեալ ցանցին մէջ, ինը տարի որպէս ուսողութեան ուսուցիչ և 16 տարի որպէս փոխ-տնօրէն։ Անդամ է Թէքէեան Մշակութային Միութեան Միացեալ Նահանգներու և Գանատայի Կեդրոնական Վարչութեան։  
Սարգիս Մինասեան Ծնած է Դամասկոս, Սուրիա՝ 1933-ին: Ընտանեօք Լիբանան փոխադրուելով, շրջանաւարտ կը դառնայ ՀԲԸՄ Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանէն 1953-ին: Ապա՝ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն ստանայ Պսակաւոր Արուեստից տիտղոսը Եւրոպայի արդի պատմութեան մէջ:Շուրջ երեսուն տարի եղած է ՀԲԸՄ-ի Լիբանանի վարիչ-տնօրէն, վարելով ՀԲԸՄ-ի գործերը: Պատասխանատու պաշտօններ ստանձնած է մշակութային եւ մասնաւորաբար թատերական կեանքէն ներս: ՀԲԸՄ-ի «Խօսնակ» պաշտօնաթերթի խմբագիր՝ 1964-74:1986-ին կը հաստատուի Լոս Անճելըս, դառնալով «Նոր Օր»ի խմբագիր մինչեւ 1990: Մինասեան կը մնայ գլխաւոր սիւնակագիրներէն մէկը «Նոր Օրի: 1992-էն ի վեր լոյս կ'ընծայէ Չորք-Մարզպանի հայրենակցական միութեան «Տեղեկատուն»:Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմին մասին լոյս ընծայած է «Մայրիներու երկրին աւերակումը» հատորը 2003-ին: Ունի բազմաթիւ թարգմանութիւններ: 13 տարի եղած է հանրային վարժարանի մը գրադարանապետը:Լոս Անճելըսի մէջ կը շարունակէ գործօն իր դերը ՀԲԸՄ-էն եւ Չորք-Մարզպանի (Տէօրթ-Եօլ) հայրենակցական միութենէն ներս, որուն հիմնադիրներէն է եւ ատենապետը՝ 2012-էն ի վեր:
Արա Ահարոնեան Ծնած է Թրիփոլի, Լիբանան։ Նախնական ուսումը ստացած է Պէյրութի ՀԲԸՄ-ի Յովակիմեան-Մանուկեան երկրորդական վարժարանին մէջ։ Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմին հետեւանքով, 1976-ին կը տեղափոխուի Միացեալ Նահանգներ եւ կ՚աւարտէ Քալիֆորնիոյ համալսարանի Էլէքթրոնիք ճարտարագիտութեան բաժինը։ Անդամ է ՌԱԿ-ի եւ երիտասարդական տարիներէն մինչ օրս վարած է եւ կը վարէ պատասխանատու պաշտօններ կուսակցութենէն եւ Թէքէեան Մշակութային Միութենէն ներս։ «Նոր Օր» պաշտօնաթերթի երկարամեայ աշխատակից։Ահարոնեան գործօն տարր մըն է լոսանճելըսահայ կեանքէն ներս, ներկայացնելով ՌԱԿ-ը համագաղութային ծրագիրներու մէջ։ Հեղինակ է Հայաստանի, Արցախի եւ Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան նուիրուած հատորներու։ Ներկայիս կը պաշտօնավարէ ապահովագրական ընկերութեան մը մէջ, որպէս ծրագրող-խորհրդատու։